Een staande ovatie

Ik zit in college. Een meisje komt binnen en voordat de docent begint met doceren, mag ze een kort praatje houden. Het gaat over een evenement dat ze namens haar studievereniging organiseert. We moeten allemaal komen. Het is echt heel leuk. En je leert dingen. Ze dreunt haar tekst op in zeer gebrekkig Engels. Na een minuutje is ze klaar. De zaal begint te klappen. Wat zeg ik, ze krijgt een staande ovatie. Achter me fluit iemand op zijn vingers.

Is dat nou nodig, denk ik dan. Het roept zoveel verwarring op. Dat meisje had geen idee wat haar overkwam. Ze maakte maar een ongemakkelijke buiging en zwaaide richting de studenten. Daarna verliet ze de collegezaal met flink wat airin haar loopje. De verhalen doen de ronde dat ze nu een carrière als presentatrice overweegt. Of toch het theater in. Ze weet het nog niet.

En dan de docent. Die was helemaal van slag. Arme man. Iedere week geeft hij een college dat precies anderhalf uur duurt. Hij stopt daar al zijn ziel en zaligheid in: foutloos Engels, een humoristische ondertoon, hier en daar een korte video en ook van wat interactie met de student is hij niet vies. En niemand die ooit voor hem heeft geklapt. Dat raakt ‘m. Hij heeft sindsdien ook geen college meer gegeven. Van tegenslag herstelt men, maar deze diepe wond is niet meer te genezen.

Advertenties

In de huidige hiphopscene is iedereen een goede rapper

De kwaliteit van Nederlandse hiphop holt achteruit. Wie snijdt nog maatschappijkritische onderwerpen aan, zoals Fresku? Wie timmert nummers nog dicht met vernuftige, poëtische tekst, zoals Typhoon en Ares? Wie rapt nog uit het hart en niet uit winstoogmerk, zoals Sticks, Winne en Jiggy Djé deden. Hiphop verwierf ooit respect omdat het bewustzijn creëerde, sociale misstanden aankaartte en politiek was geëngageerd. Nu is het een middel om snel geld te verdienen.

Toen ik zag dat vlogster Famke Louise zich tegenwoordig profileert als rapper, en daar ook nog succesvol mee is, moest ik even op de bank liggen met een nat washandje op mijn voorhoofd. ‘Waar is het misgegaan’, bonkte door mijn hoofd terwijl een sliertje kwijl langs mijn wang droop. Die vraag is makkelijk te beantwoorden: Veel (nieuwe) hiphopliefhebbers maken geen onderscheid meer in kwaliteit. Ze pareren kritiek op rappers met: ‘De ene rapper is niet slechter dan de ander, ze verschillen gewoon van stijl. Hiphop evolueert’. Of een andere dooddoener: ‘Dit is wat mensen anno 2018 leuk vinden, straks is het weer iets anders. Cultuur is constant in beweging.’

Maar het één sluit het ander niet uit. Cultuur beweegt, hiphop evolueert, en tegelijkertijd kan het inboeten aan kwaliteit. Dat is een constatering die veel hiphopluisteraars liever in het verdomhoekje schuiven. Want iets waar zoveel mensen naar luisteren, dat kan toch niet slecht zijn? Dus besluiten we dat Boef niet ‘slechter’, maar ‘anders’ is dan Fresku. Met die logica kun je Famke Louise ook niet als slechter bestempelen dan Boef. Ze is anders. Voor je het weet creëren we een hiphopscène waar geen slechte rappers meer bestaan. Enkel verschillende stijlen.

Hiphop verdient meer dan dat. Het gros van de nieuwe generatie rappers, zoals Broederliefde, Lil Kleine en Boef, houdt zich tekstueel gezien op de vlakte. Hun doelgroep moet niet in de war raken van complexe rijmschema’s, maatschappijkritische onderwerpen of verhalen gespekt met metaforen. De nadruk ligt niet op een harde verse, maar een aanstekelijk refrein. Voeg daar autotune, wat onverstaanbaar gemompel en een groot aantal online volgers aan toe en het commercieel succes volgt. Daar is niets mis mee, maar hiphopliefhebbers die deze rappers op dezelfde hoop gooien als rappers die wel kwaliteit leveren, kan ik niet serieus nemen.

Het genre heeft een verkeerde afslag genomen. We kunnen wachten tot het zich te pletter rijdt, of proberen zoveel mogelijk bij te sturen. Er zijn onafhankelijke poortwachters nodig die rappers becommentariëren. Zoals recensenten boeken en gedichtenbundels beoordelen. En dan verwijs ik niet naar de Edisonjury, die de plaat ‘Rémi’ van Ronnie Flex een ‘modern meesterwerk’ noemde. Het ophemelen van beperkte rappers zette de deur op een kier voor Vlograppers als Famke Louise. Nu is het tijd die deur voor eens en altijd dicht te smijten.

Kappen, Tanja!

‘Tanja, kap daar eens mee’, verzucht Theo. Panikerend kijkt hij om zich heen. ‘Verdomme Tanja, er zijn hier mensen aan het eten.’

Chantal is net begonnen aan haar tweede pizzapunt wanneer de sigarettenrook van Tanja in haar gezicht wordt geblazen. ‘Gadverdamme’, brult Chantal met de nadruk op de twee laatste lettergrepen. ‘Doe dat ding eens uit, joh. Ik zit hier te eten.’

Tanja zet haar sigaret stevig aan haar lippen en neemt een flinke hijs. Provocerend blaast ze de rook naar Chantal. ‘De lucht is van iedereen, meisje. Of heb jij deze lucht gekocht? Dan moet je het zeggen, hoor. Dan trap ik ‘m nu nog uit.’

Chantal is even stil. De lucht boven dit terras heeft ze inderdaad niet gekocht. Ontgoocheld kijkt ze naar Rob, die doorgaans niet vies is van een gevatte opmerking, maar nu enkel oog heeft voor zijn grillburger met truffelmayonaise.

Het broodje bal en de salade met geitenkaas worden geserveerd.

Als het zo moet dan kan ze het krijgen, denkt Chantal. Ze vist een pakje Marlboro Gold uit haar handtas en steekt er een op. De rook blaast ze in de richting van Tanja en Theo.

‘Godsamme’, mompelt Theo. ‘Ik zit hier net aan mijn broodje bal. Zie je nou wat ervan komt?’ Hij werpt zijn vrouw een verwijtende blik toe. Tanja zet haar zonnebril af en kijkt de minstens twintig jaar jongere Chantal intimiderend aan. ‘Je hebt de verkeerde uitgekozen, meisje.’

Tanja schuift haar salade voor zich uit en steekt twee sigaretten in haar mond. Haar stoel zet ze naast die van Chantal. Ze is nu dertig centimeter van haar verwijderd. Ze inhaleert diep en blaast de sigarettenrook langzaam uit over de pizza van Chantal.

‘Rob. Rob! Hier, pak aan.’ Chantal geeft Rob drie sigaretten. Zelf propt ze zes sigaretten tussen haar lippen. Ze steekt ze allemaal aan, leunt daarna over de tafel om ook Rob zijn sigaretten aan te steken. Met haar vingers telt ze af: drie, twee, één.

Een grijze, troebele sigarettenwolk ter grootte van een bestelbus drijft richting Tanja. ‘Trut’, krijst Tanja, terwijl ze met haar armen wild om zich heen slaat. Het is te laat. De wolk slokt haar op. Theo kijkt verdwaasd op van zijn broodje bal en ziet zijn vrouw niet meer. Alleen een grote, grijze wolk.

Een minuut later trekt de wolk weg. Tanja is er niet meer. Op haar stoel ligt alleen nog een bonk geitenkaas.

De tranen van Wout Weghorst

Een paar uur voor de wedstrijd trekt Wout zich terug in zijn slaapkamer. Hij knipt het licht uit en gaat onder de dekens liggen. Daar visualiseert hij zijn winnende doelpunt in een kolkende Kuip. Het is de tachtigste minuut wanneer een voorzet vanaf de linkerflank richting de tweede paal zoeft. Hij sprint naar voren, torent boven de verdedigers uit en kopt de bal tegendraads tegen de touwen. Met twee armen de lucht in rent hij naar de meegereisde AZ-supporters en valt ze in de armen. Ze zullen feesten tot diep in de nacht.

Het mag niet zo zijn. AZ verliest kansloos met 3-0 van Feyenoord. Wout is gebroken. Een jongensdroom in duigen. Uit pure teleurstelling staart hij apathisch voor zich uit, niet in staat zijn gevoelens onder woorden te brengen voor de camera van FOX Sports. De mensen thuis vinden het vervelend dat Wout zoveel emotie toont. Het is een theatraal mannetje. Iemand die de schijnwerpers opzoekt met een ‘kijk mij eens verdrietig zijn’-toneelstukje. Ze snappen niet dat Wout een verloren voetbalwedstrijd niet kan relativeren. Wout snapt dan weer niet hoe die mensen na een verloren pot monopoly weer gezellig aanschuiven voor het avondeten.

Ze zeggen dat het karakter van Wout bijna uit zijn voegen barst door de hoeveelheid passie en strijdlust die erin is verwerkt. Hij laat liever zijn been amputeren dan dat hij een finale verliest. Dat is een ongrijpbaar fenomeen voor de mensen thuis. Ze willen best emotie zien, maar niet te veel. Het moet wel leuk blijven.

Daar schuilt ons probleem. Oprechte emotie, doorgeslagen passie, doodziek zijn van een verloren finale. Die mentaliteit missen we in Nederland. Kijk naar de Italianen. De ontlading wanneer ze een gevaarlijke voorzet van de tegenstander tot hoekschop verwerken. Buffon en Chiellini zetten nog net geen partytent op in het zestienmetergebied om het te vieren. Met die instelling win je toernooien.

Daarom moeten we Wout Weghorst koesteren. Het is misschien niet de meest sympathieke speler op het veld, maar kende Oranje wat meer voetballers met zijn karakter, hadden we misschien ooit een WK-finale gewonnen.

Meisje op de Wallen

Ze staat zo dicht mogelijk tegen het raam. Rechterhand in haar zij, heup in een knikje. Een fluweelzacht, zwart lint losjes om haar hals geknoopt. Het valt in twee stroken over haar borsten zo groot als golfballen. De stroken komen samen bij haar vagina en kruipen via haar rug terug naar de knoop om haar hals.

Het is zondagmiddag, de klokt tikt bijna drie uur. De lucht boven de Monnikenstraat in Amsterdam kleurt grijs. De smalle, geelgepleisterde straat telt zeven Oud-Hollandse, bruine deuren met ramen naast elkaar. Daarboven rode luifels en rode tl-verlichting. De straat lijkt haar roes van afgelopen nacht nog uit te slapen: de meeste gordijnen zijn gesloten. Het meisje moet concurreren met slechts een ander opengeschoven gordijn, twee deuren rechts van haar.

Haar blonde haren draagt ze in twee knotten bovenop haar hoofd. Haar jukbeenderen zijn puntig, de schouders rank. Ze is tenger gebouwd, maar absoluut geen vel over been. Ze heeft dunne lippen, een spits neusje en bruingroene ogen waarboven middellange nepwimpers vakkundig zijn aangebracht.

Met open mond kauwt ze kauwgom. Haar blik volgt de mannen die door de straat lopen. Ze lacht niet. Zwaait niet. Tikt niet op het raam, geen gekke gebaren. Ze probeert de mannen te verleiden met haar blik, die zo strak is dat het bijna boosheid uitstraalt. Ze ziet eruit als een meisje dat je rug streelt als je verdrietig bent, maar je arm breekt als je haar te weinig betaalt. Wanneer ze oogcontact heeft, frummelt ze met haar vrije hand het zwarte lint opzij. Haar poes voor de helft zichtbaar.

Voor veel voorbijgangers is De Monnikenstraat een tussenstation, geen eindstation. Een groep toeristen dromt langs, daarna een handvol Ajaxsjaals. Oog voor de twee bezette ramen hebben ze niet. Een sterke wietlucht waait door de straat. Gejoel van voetbalfans die in nabijgelegen bruine cafés naar Ajax kijken, rolt de straat binnen. Het meisje krijgt er niets van mee.

Een man van minstens zestig laat zijn hond uit. Formaat kuitenbijtertje. De man heeft een zongebruind gezicht en een witte, volle haardos, net als zijn hondje. Zijn tred verraadt dat de Monnikenstraat geen onbekend terrein is. Hij loopt door de straat zoals mensen door hun woning lopen: ontspannen, dromerig en op de automatische piloot. Hij stapt op het meisje af. Ze opent de deur. Het hondje kwispelt voor zijn baasje uit naar binnen.

De man leunt nonchalant tegen de muur naast haar raam. Zijn linkerhand om de hondenlijn geklemd, de rechterhand hangt losjes naast zijn lichaam. Hij praat een minuut of vijf met het meisje en loopt dan naar de overkant van de straat. Daar knoopt hij de hondenlijn om een paaltje en geeft zijn kuitenbijter een snoepje. Een halfuur later knoopt hij het beestje weer los en lopen ze samen de straat uit.

Altijd alles willen winnen

Mijn vriendin vraagt me weleens waarom ik zo competitief ben ingesteld. Waarom ik overal een wedstrijd van maak. Waarom ik boos wegloop tijdens monopolie, de hele avond chagrijnig ben als mijn bowlingsscore niet boven de 150 punten uitkomt en in zak en as zit wanneer ik niet eerste word bij een potje poker. Ik moet dan altijd denken aan de voetbaltraining.

Toen we twaalf waren, fietsten we iedere dinsdag- en donderdagavond naar de voetbaltraining. Om zes uur spraken we af bij de kerk. Daar discussieerden we over wie welke wielrenner mocht zijn. Favorieten waren: Lance Armstrong, Cadel Evans, Mark Cavendish en Aleksandr Vinokoerov. Om stipt vijf over zes sjeesden we naar het sportpark. Voetbaltasje op de rug, twee handen stevig aan het stuur. Wie als eerste met zijn voorwiel ‘Sportpark de Brand’ binnenrolde, won de etappe. Al snel bleek dat dezelfde vriend altijd won. Toen gooiden we noodgedwongen wat nieuwe, competitieve elementen op tafel. Je kon de etappe winnen en je bekronen tot beste allrounder, maar er was nu ook een sprint- en bergklassement dat je kon winnen. Dat er geen bergen en zelfs geen heuveltjes in Berlicum waren, namen we maar voor lief.

Omstreeks kwart over zes arriveerden we doorgaans op het voetbalcomplex. Om half zeven stapten we het veld op. Daar ruzieden we over wie Van Nistelrooy, Arjen Robben, Jaap Stam of Wesley Sneijder mocht zijn. Om acht uur stonden we klaar voor de terugweg naar huis. Een rustige etappe zat er niet in.

Op een dag kwam de vriend die altijd won met een nieuwe fiets aan. Bijna duizend euro kostte dat ding. Met meer versnellingen, betere remmen, luidere fietsbel, je kent ’t wel. Pislink waren we. Iemand repte zelfs over competitievervalsing. Ondanks alle commotie vertrokken we om stipt vijf over zes vanuit de kerk naar het sportpark. Ik weet nog dat ik razendsnel uit de startblokken schoot en meteen voorin zat, samen met de vriend die altijd won. De eerste bocht naderde. Ik ging van buiten naar binnen en sneed ‘m verschrikkelijk hard af. De spaken vlogen uit zijn voorwiel en hij tuimelde zo een voortuin in. Ik ben toen kei hard doorgefietst en won de etappe. Onze vriend kwam die dag niet naar de voetbaltraining.

Daarna is het leven snel gegaan. Ik werd voor het eerst dronken, ging studeren in Tilburg en over een maand woon ik samen met mijn vriendin in Amsterdam. Maar als ik met mijn vrienden ben, ruziën we over wie het beste is in Catan, tafeltennis of FIFA. ‘Sommige dingen veranderen nooit’, zeg ik dan als mijn vriendin vraagt waarom ik altijd alles wil winnen.

Ik viel als kind op mijn achterhoofd

Ik ben als kind op mijn achterhoofd gevallen. Het was 1999 en we vierden met familie en vrienden carnaval in ‘Eetcafé De Witte Zwaan’. Ik was verkleed als piraat, net als mijn broertje en al onze vriendjes. We deden net alsof we op een schip waren en kregen ruzie over wie de kapitein mocht zijn. Toen zag ik papa, een van de langere mannen in de kroeg, al dansend boven de menigte uittorenen. Ik klom in zijn nek. Hij werd mijn kraaiennest. Net toen ik wilde roepen dat ik de kapitein was, leek mijn schip te kantelen. Enkele seconden later lag ik gestrekt op de door bier doordrenkte dansvloer. Papa was gevallen. Een golf van bier bleek fataal voor zijn coördinatie. Een bult groeide op mijn achterhoofd.

Ik vermoed dat er opzet in het spel was. Je moet begrijpen dat mijn vader en ik constant in een concurrentiestrijd verkeerden. Toen ik drie was kon ik de voetbal tien keer hooghouden. Dat lukte papa pas op zijn achtste. Een jaar later werden mijn zijwieltjes eraf geschroefd. De ouders van mijn vader kochten pas een schroevendraaier toen hij 12 werd. Een week voor het incident wees ik hem op een haartje dat uit mijn kin leek te groeien. Dat was toen slechts een haartje uit mijn kin, nu weet ik beter: het was het startschot voor mijn baardgroei. Iets dat bij mijn vader pas op zijn veertiende te horen was. Toen moet er iets geknapt zijn bij hem.

Sindsdien heb ik vaak wakker gelegen met vragen in mijn hoofd. Wat was er gebeurd als ik niet was gevallen? Waar had mijn plafond gelegen? Was ik profvoetballer geworden? Wetenschapper? Consultant bij een gerenommeerd bedrijf met internationaal karakter? Ik zal het nooit weten.

Toch heb ik nooit gevoelens van wraak gekoesterd richting mijn vader. We zijn maar mensen. We handelen op basis van instinct. Bovendien: ik zou hetzelfde doen als ik de indruk kreeg dat mijn zoon me weleens voorbij zou kunnen streven. Natuurlijk, je wilt het beste voor je kinderen. Je bent trots als ze een doelpunt maken. Maar ze moeten niet overdrijven en hun vader te kakken zetten, of zelfs vernederen, door de prestaties die hij als kind behaalde, te verpulveren. Nu ik erover nadenk: ik sloofde me ook ontzettend uit toen ik dat balletje tien keer hooghield. Dat was niet nodig en bovendien provocerend. Enfin, geen wraakgevoelens dus. Maar wel het gevoel dat ik iets moest rechtzetten met mijn vader. Dus dat deed ik.

Ik nodigde hem uit bij mij thuis. Ik was gehuld in piratenkleding en overhandigde hem bij binnenkomst ook een setje. Hij wist meteen wat er ging gebeuren. “En Garde!”, brulde ik en het zwaardgevecht begon. Na enkele minuten wist ik het zwaard uit zijn handen te slaan en deelde de genadeslag uit. Hij zakte door zijn knieën en huilde tranen met tuiten. “Wat is er, pa?”, vroeg ik. “Ik won mijn eerste piratengevecht tegen mijn vader pas op mijn 32e,” snikte hij.